نویسنده: کاتیا هتر از CNN

در حالی که تخمین زده می‌شود حدود ۳۸ میلیون آمریکایی به دیابت نوع ۲ مبتلا هستند، تشخیص این بیماری در میان بزرگسالان جوان نیز رو به افزایش است. این افراد اگر درمان نشوند، با دهه‌ها خطر بالای ابتلا به عوارض جانبی مانند بیماری‌های قلبی و نارسایی کلیوی روبرو خواهند شد.

مطالعه‌ای که اخیراً در تاریخ اول اکتبر در مجله The Lancet Regional Health – Americasمنتشر شد، به بررسی این موضوع پرداخت که آیا ترکیب کاهش وزن شدید و ورزش ساختارمند می‌تواند باعث «فروکش کردن یا بهبودی یا Remission» دیابت نوع ۲ در مراحل اولیه شود یا خیر.

پژوهشگران ۹۶ بزرگسال ۱۸ تا ۴۵ ساله را که دچار چاقی بودند و در شش سال گذشته تشخیص دیابت نوع ۲ دریافت کرده بودند، وارد مطالعه کردند. میانگین سنی شرکت‌کنندگان حدود ۳۸ سال بود و به‌طور متوسط کمی بیش از دو سال بود که با دیابت زندگی می‌کردند. این کارآزمایی بالینی کوچک در کانادا و بریتانیا انجام شد.

برای درک بهتر یافته‌ها و پیامد آن‌ها برای درمان دیابت، با کارشناس سلامت CNN، دکتر لئانا ون، گفتگو کردم. دکتر ون پزشک اورژانس و دانشیار بالینی در دانشگاه جورج واشینگتن است و پیش از این، کمیسر سلامت بالتیمور بود.

CNN: چرا دیابت نوع ۲ در سنین پایین بسیار نگران‌کننده است؟

دکتر لئانا ون:منظور از دیابت نوع ۲ با شروع زودهنگام، دیابتی است که در سن زیر ۴۵ سال تشخیص داده می‌شود. این نوع دیابت معمولاً سریع‌تر از دیابتی که در سنین بالاتر تشخیص داده می‌شود پیشرفت می‌کند و خطر عوارض جانبی در آن بیشتر است.

کسی که در ۳۰ سالگی تشخیص دیابت دریافت می کند، ممکن است ده‌ها سال با این بیماری زندگی کند. در طول این مدت، بالا بودن قند خون می‌تواند به عروق خونی، اعصاب، کلیه‌ها و چشم‌ها آسیب برساند. همچنین بزرگسالان جوان مبتلا به دیابت نوع ۲ با افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی و مرگ زودرس روبرو هستند.

پژوهش‌های قبلی نشان داده‌اند که کاهش وزن قابل‌توجه می‌تواند باعث فروکش کردن (Remission) دیابت نوع ۲ شود، اما اکثر این آزمایش‌ها بر افراد مسن تمرکز داشتند. در این مطالعه، پژوهشگران می‌خواستند بدانند آیا این رویکرد می‌تواند برای بیماران جوان‌تر که بیماری‌شان می‌تواند تهاجمی‌تر باشد، مؤثر واقع شود یا خیر. تیم تحقیق همچنین قصد داشت بررسی کند که آیا افزودن ورزش‌های تحت نظارت، شامل تمرینات قدرتی، می‌تواند از تحلیل رفتن عضلات در طول کاهش وزن سریع جلوگیری کند یا خیر.

CNN: یافته‌های این مطالعه چه بود؟

دکتر ون:شرکت‌کنندگان به‌طور تصادفی به دو گروه تقسیم شدند: گروهی که برنامه فشرده رژیم غذایی و ورزش را دنبال می‌کردند و گروهی که مراقبت‌های معمول پزشکی (یعنی ادامه درمان‌های همیشگی با پزشک خود) را دریافت می‌کردند. پس از شش ماه، ۵۴ درصد از شرکت‌کنندگان در گروه مداخله به وضعیت «ریمیسیون دیابت» دست یافتند، در حالی که این میزان در گروه مراقبت‌های معمول تنها ۴ درصد بود.

«فروکش کردن یا Remission» به این معنا تعریف شد که سطح هموگلوبین A1c(قند خون سه ماهه) زیر ۶.۵ درصد (آستانه تشخیص دیابت) باشد، بدون اینکه بیمار برای حداقل سه ماه نیاز به مصرف داروهای کاهنده قند خون داشته باشد.

شرکت‌کنندگان گروه مداخله همچنین با کاهش قابل‌توجه چربی بدن مواجه شدند؛ آن‌ها حدود ۷.۵ کیلوگرم (۱۶.۵ پوند) بیشتر از گروه مراقبت‌های معمول وزن کم کردند. علاوه بر این، آمادگی قلبی-عروقی آن‌ها نیز بهبود یافت و نشان‌دهنده کاهش ضربان قلب در حالت استراحت و افزایش توان ورزشی آن‌ها بود.

در ۱۲ هفتهٔ اول، افراد گروه مداخله از یک رژیم غذایی تحت نظارت پیروی می‌کردند که کالری دریافتی را به ۸۰۰ تا ۹۰۰ کالری در روز محدود می‌کرد. در دو هفتهٔ اول، این افراد فقط از جایگزین‌های وعده غذایی (Meal Replacements) استفاده می‌کردند و سپس با حفظ هدف کالری، یک وعده غذایی معمولی در روز را به برنامه اضافه کردند. از هفتهٔ سوم، شرکت‌کنندگان دو جلسه ورزش در هفته داشتند که ترکیبی از فعالیت هوازی و تمرینات مقاومتی با استفاده از وزنه‌ها یا دستگاه‌های ورزشی بود. همچنین آن‌ها یک جلسهٔ سوم فعالیت هوازی را به‌صورت مستقل در هر هفته انجام می‌دادند.

در ۱۲ هفتهٔ پایانی، شرکت‌کنندگان به‌تدریج به خوردن غذاهای معمولی بازگشتند با این هدف که وزن کاهش یافتهٔ خود را حفظ کنند. آن‌ها به تمرینات مستقل خود ادامه دادند و حمایت مستمر متخصصان تغذیه و ورزش را دریافت کردند. پزشکان نیز در طول برنامه، قند خون و فشار خون شرکت‌کنندگان را تحت نظر داشتند و در صورت نیاز، داروهای آن‌ها را تنظیم می‌کردند.

کسانی که می‌خواهند این نتایج را بازسازی کنند، باید بدانند که این مداخله چقدر فشرده بوده است. محدودیت کالری بسیار شدید بود و پیروی از آن به‌صورت ایمن برای بسیاری از افراد دشوار خواهد بود. جلسات ورزشی نیز طاقت‌فرسا بود و تنها ۴۰ درصد از شرکت‌کنندگان توانستند تمام معیارهای مربوط به پایبندی به برنامه را رعایت کنند. این مطالعه در سه مرکز تخصصی انجام شد که حمایت مستمر پزشکان، متخصصان تغذیه و متخصصان ورزش را داشتند. ما نمی‌دانیم آیا می‌توان در کار بالینی روتین (بدون این منابع تخصصی) به نتایج مشابهی دست یافت یا خیر.

CNN: اگر افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ بخواهند با رژیم غذایی و ورزش سعی در معکوس کردن دیابت داشته باشند، چه باید بکنند؟

دکتر ون:من پیشنهاد می‌کنم ابتدا با پزشک خود صحبت کنید تا بررسی کنید آیا رسیدن به وضعیت ریمیسیون (Remission) یک هدف واقع‌بینانه است و چه رویکردی برای شما ایمن خواهد بود.

به‌طور خاص، رژیم غذایی کم‌کالری که در این مطالعه استفاده شد، نباید بدون نظارت دقیق پزشکی امتحان شود. افرادی که از انسولین یا داروهای خوراکی مانند «سولفونیل‌اوره‌ها» استفاده می‌کنند، ممکن است با کاهش شدید دریافت غذا دچار افت قند خون خطرناک شوند. اگر کسی میزان کالری دریافتی خود را تغییر دهد، پزشکان ممکن است نیاز داشته باشند این داروها و سایر داروهای تجویزی را تنظیم کنند.

البته رویکردهای کمتر محدودکننده نیز می‌توانند بهبودهای قابل‌توجهی ایجاد کنند. برای مثال، افراد می‌توانند با همکاری یک متخصص تغذیه، رژیم غذایی مغذی‌تری داشته باشند؛ مثلاً با کاهش نوشیدنی‌های قندی و کربوهیدرات‌های تصفیه شده، و در اولویت قرار دادن سبزیجات و غذاهای غنی از فیبر و پروتئین.

در مورد فعالیت بدنی نیز، تلاش کنید به میزان توصیه‌شده یعنی ۱۵۰ دقیقه ورزش هوازی با شدت متوسط در هفته برسید. همچنین حداقل دو بار در هفته تمرینات مقاومتی (قدرتی) را با هدف تقویت گروه‌های اصلی عضلانی به برنامه خود اضافه کنید. این تغییرات حتی اگر دیابت را به‌طور کامل معکوس نکنند، می‌توانند از پیشرفت بیماری جلوگیری کرده و از بروز عوارض جانبی پیشگیری کنند.

CNN: چرا پژوهشگران بر تمرینات قدرتی تأکید داشتند؟

دکتر ون:عضله نقش بسیار مهمی در تنظیم قند خون ایفا می‌کند. پس از غذا خوردن، انسولین به انتقال گلوکز از خون به داخل سلول‌های عضلانی کمک می‌کند تا از آن برای انرژی استفاده شده یا ذخیره شود. در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲، «مقاومت به انسولین» باعث می‌شود این فرآیند کم‌اثرتر باشد. ورزش به عضلات کمک می‌کند تا گلوکز را جذب کنند و حساسیت آن‌ها را به انسولین بالا می‌برد که می‌تواند منجر به تنظیم بهتر سطح قند خون شود.

یک برنامهٔ منظم تمرینات قدرتی مزیت مهم دیگری نیز دارد: این فعالیت به حفظ توده عضلانی در طول کاهش وزن کمک می‌کند. وقتی افراد وزن زیادی از دست می‌دهند، معمولاً هم چربی و هم عضله از دست می‌دهند. از دست دادن توده عضلانی می‌تواند برای افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ مشکلات خاصی ایجاد کند، زیرا آن‌ها از پیش در معرض خطر ضعف عملکرد عضلانی و پیری زودرس هستند. حفظ عضله می‌تواند به حفظ قدرت بدنی و سلامت متابولیک کمک کند.

در این مطالعه، شرکت‌کنندگان در گروه مداخله، مقادیر قابل‌توجهی چربی از دست دادند بدون اینکه از دست دادن توده عضلانی آن‌ها در مقایسه با گروه مراقبت‌های معمول به‌طور معناداری بیشتر باشد. یافته قابل‌توجه دیگر این بود که قدرت چنگ زدن (Grip strength) در گروه مداخله حدود ۸ درصد بهبود یافت که نشان می‌دهد عضلات آن‌ها حتی در حین کاهش وزن، قوی‌تر شده‌اند. این یافته‌ها از توصیه‌هایی که بر ترکیب تمرینات مقاومتی در کنار تمرینات هوازی تأکید دارند (به‌ویژه هنگام کاهش وزن سریع)، حمایت می‌کند.

CNN: سایر محدودیت‌های این مطالعه چه بود؟

دکتر ون:اول اینکه، این یک کارآزمایی نسبتاً کوچک بود و شرکت‌کنندگان همگی بزرگسالان جوانِ دارای چاقی بودند که تشخیص دیابت در آن‌ها نسبتاً جدید بود. نکته مهم اینجاست که پژوهشگران، افرادی را که از انسولین استفاده می‌کردند و همچنین کسانی که دچار عوارض پزشکی خاص مانند بیماری‌های قلبی‌عروقی یا بیماری‌های کلیوی قابل‌توجه بودند، از مطالعه حذف کردند. بنابراین نمی‌توانیم فرض کنیم که همان نرخ بهبودی (Remission) در افراد مسن، کسانی که دهه‌ها با دیابت زندگی کرده‌اند یا کسانی که بیماری پیشرفته‌تری دارند، اعمال شود.

دوم اینکه، این مطالعه یک برنامه ترکیبی (رژیم و ورزش) را با مراقبت‌های معمول مقایسه کرد، اما گروهی که فقط از رژیم غذایی (بدون ورزش تحت نظارت) پیروی می‌کردند را بررسی نکرد. بنابراین، ما نمی‌توانیم تعیین کنیم که چه مقدار از این مزیت اضافی ناشی از ورزش بوده است، یا اینکه آیا نرخ ریمیسیون تنها با تغییرات رژیم غذایی نیز مشابه بوده یا خیر. همچنین، شرکت‌کنندگان گروه مداخله نسبت به گروه مراقبت‌های معمول، توجه بسیار بیشتری از سوی متخصصان سلامت دریافت کردند که این موضوع می‌تواند بر نتایج آن‌ها تأثیر گذاشته باشد.

در نهایت، پژوهشگران تنها به مدت شش ماه شرکت‌کنندگان را تحت نظر داشتند. ریمیسیون دیابت که در این دوره اندازه‌گیری شده، به معنای معکوس شدن دائمی و درمان قطعی دیابت نیست. قند خون می‌تواند دوباره بالا برود، به‌ویژه اگر فرد دوباره اضافه وزن پیدا کند یا پانکراس (لوزالمعده) توانایی خود را در تولید انسولین بیشتر از دست بدهد. برای تعیین اینکه چه تعداد از شرکت‌کنندگان می‌توانند بهبودی بیماری را برای چندین سال حفظ کنند، به تحقیقات طولانی‌مدتی نیاز است.

منبع:

https://www.ksl.com/article/51644170/can-diet-and-exercise-reverse-type-2-diabetes-what-a-new-study-found